Zbychowo
 Sołectwo Zbychowo 
84-206 Zbychowo, gm. Wejherowo, woj. pomorskie
 Zbychowo
Strona główna
Dane ogólne
Historia
Turystyka
Ciekawostki
Mapy
Galeria
Kultura
OSP Zbychowo
Informator
Aktualności

780 LAT ZBYCHOWA
780 lat


 PLAN ODNOWY MIEJSCOWOŚCI
2013-2020



Profil Facebook
Księga gości


Kanał YouTube
Księga gości



View
Grób skrzynkowy z popielnicami

View
Piec do wypalania ceramiki.
Wykopaliska archeologiczne z 2012 r.


View
Stara szarwarczna chata w Zbychówku
Widok od strony dzisiejszej ul. Kamiennej
Obraz olejny L. Bieszke


View
Fragment pruskiej mapy topograficznej z 1875 roku

View Klasztor Norbertanek w Żukowie

View Kościół Wniebowzięcia NMP i św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Redzie.
Pocztówka w lat 20-tych XX w.


View Kościół ewangelicki w Rumi przy ul. Kościelnej.
Pocztówka z początku XX w.


View Budowa kościoła w Nowy Dworze Wejh.
Zdjęcie z 1981 r.
Pradzieje

    Zbychowo to jedno z najstarszych miejsc osadniczych w Gminie Wejherowo. Świadectwem tego były wyorywane do niedawna z okolicznych pól groby skrzynkowe z zawartością mniejszych popielnic. Spośród znalezionych urn należy wyróżnić tą wykopaną w południowej części wioski, zdobioną odciskami sznura, którą naukowcy zaliczyli do kultury rzucewskiej. Stąd wniosek, że już w epoce neolitu czyli ostatniej epoce kamienia tereny te były zamieszkałe przez tak zwanych sznurowców. Najstarsze ślady osadnictwa na obszarze Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego sięgają zatem okresu 5500 r. p.n.e. do 1800 r. p.n.e. W tak zwanym późnym neolicie obszar ten zasiedlany był przez ludność kultury łowców fok.
   Na tym terenie zlokalizowano również szereg cmentarzysk ludności kultury grobów skrzynkowych pochodzących z epoki żelaza. Kultura ta zwana jest również kulturą urn twarzowych lub kulturą wschodniopomorską. Cmentarzyska takie odkryto między innymi w okolicach Zbychowa.

View
Pierścień Świętopełka II Wielkiego (przed 1195-1266)
- najważniejszy symbol kaszubski

Pierwszy zapis i rys historyczny

    Najstarsza pewna zapisana wiadomość o Zbychowie pochodzi z połowy XIII wieku gdy wzmiankowane zostało po raz pierwszy w akcie lokacyjnym w 1245 r. Ówczesna wieś nazywana Zbichow, a później Zbicowo łącznie ze wsią Luzino przypadły z nadania Zwinisławy, żony księcia gdańskiego i pomorskiego Mszczuja I, klasztorowi Sióstr Norbertanek w Żukowie, bowiem tam znalazła się księżna po śmierci męża. Od 1245 roku Norbertanki żukowskie pobierały ze Zbychowa dziesięcinę. Wieś swe powinności wobec klasztoru realizowała również w postaci węgla drzewnego i smoły. Węgiel dostarczano hutom i kuźniom klasztornym, a smołę odbierał zarządca żukowskich dóbr. Wieś dostarczała zakonnicom również spore ilości miodu i wosku na świece.
   W XV wieku wioska oderwała się od klasztoru i była następnie w posiadaniu szlachciców. Źródła podają, że w tym wieku wieś rządziła się prawem polskim i od tamtej pory wraz z Reszkami należała do parafii redzkiej podlegającej dekanatowi puckiemu. Bliższe związanie Zbychowa z Redą, zwaną na przestrzeni wieków: Gręzowerr, Grężlewo, Granissow lub Granslow wpłynęło korzystnie na rozwój gospodarczy wsi.
   U schyłku epoki średniowiecza Zbychowo było jedną z większych wsi na dzisiejszym terenie Ziemi Wejherowskiej. W XVI wieś odgrywała istotną rolę ekonomiczną gdyż znajdował się tu tartak szlachecki, cegielnia i jedyny w starostwie puckim młyn prochowy.
   Rozwój wielu miejscowości zlokalizowanych u wschodniego i północnego podnóża krawędzi Wysoczyzny Gdańskiej (dotyczy również Zbychowa) związany był z przebiegającym w tych okolicach szlakiem bursztynowym, który przekształcił się w istotny średniowieczny szlak handlowy Via Mercatorum zwany Drogą Kupiecką.
    Od 1567 r. Zbychowo weszło w skład posiadłości rodziny Wejherów, a w XVIII w. należało do rodziny Przebendowskich. Obok folwarku szlacheckiego, z czasem rozparcelowanego, istniała tu wieś chłopska. W najstarszej części wsi zachował się układ ruralistyczny składający się z nieregularnego zespołu zabudowy, w postaci układów zagrodowych, budynków mieszkalnych i gospodarczych o historycznej i tradycyjnej formie.
    Zbychowo należało do parafii w Redzie aż do czasów współczesnych do roku 1983 kiedy to wraz z Reszkami oraz pozostałymi wioskami tzw. Wielkiej Polany: Bieszkowice (Parafia w Kielnie) oraz Nowy Dwór Wejherowski (Klasztor Franciszkanów w Wejherowie) zostały przyłączone do Parafii Franciszkańskiej w Wejherowie, a następnie do samodzielnej parafii pw. Stygmatów Św. Franciszka erygowanej 1 marca 1987 r. w Nowym Dworze Wejherowskim.
    W czasach pruskich na Pomorzu osiedlało się wielu ewangelików. Zbychowo od początku XIX w. do 1945 r. należało również do parafii ewangelickiej w Zagórzu obejmującej wiernych z Rumi, Janowa, Szmelty, Cisowej, Chyloni, Łężyc, Nowego Dworu Wejh., Reszek, Gniewowa, Redy i Ciechocina.

Nazwa miejscowości

   Nazwa dzierżawcza wsi, jak twierdzą naukowcy, wywodzi się od słowiańskich hipokorystyków, konkretnie od imienia Zbych (Zbigniew). Zgodnie z legendą oraz tradycją mocno podkreślaną przez zbychowian założycielem wsi we wczesnym średniowieczu, w miejscu dawnej bezimiennej osady smolarzy i bartników miał być rycerz o imieniu Zbich, który w zamian za zasługi otrzymał od władcy jako wynagrodzenie nadanie ziemskie.
   W Polsce średniowiecznej rycerstwo było nagradzane dobrami ziemskie od swojego pana (króla lub księcia) w zamian za służbę wojskową. Było to formą uposażenia za oddanie i walkę, a posiadana ziemia tworzyła podstawę ich społecznej pozycji oraz ekonomicznej siły, a z czasem, w miarę upływu czasu, część osiadłego rycerstwa przekształciła się w szlachtę. Właściciele wsi, kaszubscy szlachcice wywodzący się z dawnych rycerzy, byli nazywani pospolicie pankami.
   Nazwa wioski zmieniała się w ciągu wieków. W 1245 roku zapisano ją jako Zbichow, w 1249 roku Sbichono, w 1260 roku dano jej nazwę Sbichowo, zaś w 1282 roku Sbicuovo, a w 1289 roku wymieniono ją w dokumentach jako Sbichowa. Dopiero w 1526 roku pojawia sie dzisiejsza nazwa wsi. Prusacy używali nazwy Sbichau, a hitlerowcy Weihersfelde.
   Lokalna społeczność zamieszkująca ten rejon identyfikuje się z grupą etniczną Lesôków, która poza uprawą ziemi, hodowlą zwierząt trudniła się także zbieraniem runa leśnego, wytwarzaniem węgla drzewnego, smoły oraz miodu i wosku.

Opracowanie: Piotr Januszewski